Vaardigheden ontwikkelen

Veel ondernemersvaardigheden kun je ontwikkelen. Uiteraard is er wel een verschil tussen karaktereigenschappen en vaardigheden. Karaktereigenschappen zijn over het algemeen moeilijker te ontwikkelen, omdat ze in je karakter zitten. Hieronder wordt een aantal karaktereigenschappen en vaardigheden genoemd met daarbij een aantal tips hoe je deze kunt verbeteren.

Prestatiegerichtheid

Succesvolle ondernemers zijn prestatiegericht. Zij streven doelgericht naar een prestatie en gaan daarbij zonodig de strijd met anderen aan. Eigenlijk grijpt deze eigenschap terug naar de motivatie voor het ondernemerschap. Welke prestatie wil je écht neerzetten? Het woord echt verwijst naar de passie waarmee je iets doet: het ondernemersvuur.

Veel mensen gaan er al bij voorbaat vanuit dat iets niet kan. Ze geven daarmee eigenlijk al op, omdat ze het voor onmogelijk houden. Toch is prestatiegerichtheid te ontwikkelen. Het is vooral een kwestie van doelen stellen. Met een duidelijk doel voor ogen presteer je meer. Maak je doelen daarbij altijd ‘SMART’, ofwel: specifiek, meetbaar, actiegericht, realistisch en tijdsgebonden. De volgende tips helpen je verder op weg:

• Ontwikkel een visie. Want ondernemen zonder visie is als een camera zonder focus. Je hebt wel beeld, maar niet scherp!
• Denk gerust groot. Je begint toch klein, namelijk met de eerste stap.
• Maak het helder en concreet, dan weten anderen ook waar jij precies heen wilt.
• Deel je visie, je einddoel met anderen. Begrijpen anderen wat precies jij wil bereiken?
• Deel het op in kleine stappen, of liever: kleine successen die makkelijk te bereiken zijn.
• Begin met het einde voor ogen.
• Vier die successen. Dat maakt het geloof in het bereiken van het einddoel groter. Voor jezelf én anderen.
• Leer van de mislukkingen, zie het als feedback om het de volgende stap nog beter te doen.
• Ondernemen is vooral een kwestie van doen, en al doende bedenken hoe het beter kan. Juist door te doen, leer je ondernemen!

Zelfstandigheid

Zelfstandigheid is vaak de (on)bewuste reden waarom iemand voor het bestaan van zelfstandig ondernemer kiest. Succesvolle ondernemers komen onafhankelijk van anderen tot beslissingen, lossen zelf hun problemen op en brengen hun werkzaamheden op eigen kracht tot een goed einde.

Zelfstandigheid heeft dus ook te maken met besluiten nemen. Een weloverwogen besluit nemen is niet altijd even makkelijk. Soms kun je dit doen op basis van je intuïtie. In andere gevallen kun je het volgende schema volgen om tot een rationeel besluit te komen:

• Analyseer het probleem
• Verzamel alternatieven
• Evalueer deze alternatieven
• Maak een keuze
• Bepaal of je de juiste keuze gemaakt hebt

Dominantie

Dominantie is de behoefte om controle over anderen te hebben; om iemand je wil op te leggen. Succesvolle ondernemers weten wat ze willen en hoe ze anderen kunnen beïnvloeden om hun eigen doelen te bereiken. Daarbij gaan ze er vanuit dat hun gezag of mening wordt geaccepteerd.

Belangrijk om in je achterhoofd te houden, is dat ‘de baas zijn’ iets anders is dan ‘de baas spelen’. Als ondernemer ben je de baas en anderen verwachten dat ook. Soms zul je je dominant moet opstellen en de aandacht voor jezelf opeisen en dat niet alleen bij medewerkers. Leg anderen uit waarom jij iets gedaan wil krijgen. Motiveer ze voor jouw wens en wat zij daarin kunnen betekenen. Mensen willen graag helpen als ze inzien waarom en voor wie ze het doen.

Sociale oriëntatie

Sociale oriëntatie is de mate waarin iemand gericht is op anderen. Succesvolle ondernemers begrijpen dat mensen en netwerken nodig zijn om hun ideeën te realiseren. Ze leggen gemakkelijk contact en laten zich leiden door zakelijke overwegingen bij hun sociale handelen. Daarbij kunnen ze hun sociale behoeften opzij zetten en hun aandacht richten op hun onderneming.
Als je het moeilijk vindt "het ijs te breken" dan kun je proberen een grapje te maken. Humor werkt vaak ontwapenend. Schiet een grap je ook op dat moment niet te binnen, dan kun je natuurlijk altijd terugvallen op het alledaagse weer of verkeer.

Effectiviteit

Persoonlijke effectiviteit is het geloof in eigen kunnen en zelfverzekerdheid in relatie tot anderen. Succesvolle ondernemers vertrouwen erop dat ze hun doelen kunnen bereiken op eigen kracht. Ze zijn ervan overtuigd elke opdracht tot een goed einde te kunnen brengen; dat hun succes niet van anderen afhangt, maar van henzelf.

Effectiviteit is dus sterk gerelateerd aan zelfvertrouwen. Het gaat er niet om wat andere denken. Kijk naar jezelf. Denk aan je sterke eigenschappen en ga uit van je eigen kracht. Je zelfvertrouwen kan groeien door:

• Stil te staan bij succesvolle ervaringen. Trek niet alleen je lessen uit fouten, maar ook uit je successen. Waarom ging een opdracht zo goed?
• Bepaal je eigen sterke kanten. Waarom kiest een opdrachtgever er voor om met jou in zee te gaan? Je kunt hierbij gebruik maken van een persoonlijke SWOT-analyse. Hiermee breng je je sterke en zwakke punten in kaart.
• Vergeef jezelf je fouten. Het is niet nodig om perfect te zijn en altijd alles onder controle te hebben. Een vergissing is menselijk.

Doorzettingsvermogen

Misschien wel dé kerncompetentie voor de ondernemer. Doorzettingsvermogen is krachtig doorgaan ondanks tegenslagen of bezwaren. Ook op de langere termijn. Succesvolle ondernemers hebben een groot doorzettingsvermogen. Met een duidelijk en helder doel voor ogen overwinnen ze uiteindelijk elke hobbel. Ook als ze soms niet (direct) vooruitkomen, volharden ze. Ze bijten zich vast in het werk en laten niet los voordat het doel is bereikt.

Er wordt wel gezegd dat je doorzettingsvermogen hebt of niet. Er zijn natuurlijk altijd mensen die eerder afhaken dan anderen. Toch kun je er wel wat vooruitgang in boeken.

• Beter leren omgaan met negatieve gedachtepatronen. Als het stemmetje in je hoofd zegt dat je het niet kan, dan onderzoek je dat kritisch. Je laat je niet van de wijs brengen door pure angst en onzekerheid. Klopt het dat je het niet kan? En waarom zou je dat niet kunnen leren of doen? Is het zo erg dat je compleet afgaat? En is dat wel waar? Als je dit regelmatig doet, leer je je angst en onzekerheid te onderscheiden van je intuïtie.
• Benoem je doelen en maak ze SMART: als je weet wat je wilt bereiken, is het makkelijk om doorzettingsvermogen te tonen. Daarvoor kun je je beter motiveren.

Marktgerichtheid

Marktgerichtheid is je inleven in de behoeftewereld van (potentiële) klanten om van daaruit een koppeling te maken naar de eigen bedrijfsvoering. Succesvolle ondernemers spelen in op de specifieke behoefte van een duidelijk afgebakende doelgroep. Ze kunnen ook nauwkeurig aangeven wat hun concurrenten doen.

Bezoek internetsites en plaats zoekopdrachten over jouw markt of product. Ga eens langs bij brancheverenigingen. Kijk ook naar trends en ontwikkelingen. Banken en het CBS hebben de informatie online beschikbaar. Ook het EIM (economisch instituut voor het midden en kleinbedrijf) verricht veel onderzoek. Volg succesvolle concurrenten op de markt. Ontwikkel een product/markt matrix waarin duidelijk wordt welke afnemersgroep de meeste omzet oplevert en welke het meeste rendement.

Vraag huidige of potentiële klanten naar hun bevindingen naar jouw product of de producten van de concurrent. Bedenk vooraf wat je wil weten en laat ruimte over voor een open antwoord. Ga te rade bij vrienden of deskundigen hoe zij de markt zouden benaderen. Welke marketingstrategie zij zouden voeren.

Creativiteit

Creativiteit is het vermogen om te ‘spelen’ met gedachten en nieuwe mogelijkheden te zien en uit te proberen. Succesvolle ondernemers stellen zich open voor wat in hun omgeving gebeurt. Daarbij worden ze niet gehinderd door beperkingen van de situatie, maar juist uitgedaagd door de mogelijkheden. Ze hebben het vermogen om vanuit andere invalshoeken te denken en platgetreden paden te verlaten. Hierdoor kunnen ze problemen omzetten in nieuwe kansen en durven ze risico's te nemen.

Creativiteit is niet alleen weggelegd voor schrijvers en kunstenaars, het is een professionele competentie. Toch noemen we sommige mensen creatief en anderen niet. Iedereen is van nature echter creatief en kan leren zijn creatieve vaardigheden beter te benutten. Psychologisch onderzoek heeft vier manieren opgeleverd waarmee je tot wel 10 keer creatiever kunt worden:

• Onthoud ideeën die je te binnen schieten
  Het belangrijkste dat creatieve mensen van de rest onderscheidt is dat ze geleerd hebben aandacht te schenken aan ideeën die bij ze opkomen en ze te onthouden. Je kunt creatiever worden met simpele hulpmiddelen: zorg dat je altijd pen en papier bij de hand hebt. Of moderner: een handcomputer (PDA). Je hoeft niet een heel verhaal te schrijven. Je bent creatiever als je ideeën noteert in een mind map.
• Daag jezelf uit
  Breng jezelf in een moeilijke situatie, waarin wat je probeert waarschijnlijk niet helemaal lukt. Onder druk van de uitdaging zoekt je brein naar oplossingen die in andere situaties werkten. Zo kun je creativiteit in een groep bevorderen door een open vraag te stellen.
• Verbreed je kennis en vaardigheden
  Creativiteit ontstaat door kennis en vaardigheden toe te passen in nieuwe situaties. Hoe meer je weet en kan, des te creatiever zul je zijn. Verbreed dus je kennis! Volg eens een cursus of lees een boek over een onderwerp waar je nog niets vanaf weet.
• Omgeef jezelf met gevarieerde prikkels
  Zet eens wat grappig speelgoed op je bureau als je aan het werk bent. Luister naar andere muziek. Lees dagelijks gevarieerde weblogs. Je mag het afleiding noemen, maar het is een grote bron van creativiteit.

Flexibiliteit

Flexibiliteit berust op aanpassingsvermogen. Succesvolle ondernemers reageren op veranderingen die ze in de omgeving waarnemen, zoals nieuwe wensen van de klant of nieuwe concurrenten op de markt. Ze interpreteren kansen of bedreigingen op hun effect en passen hun (ondernemings)plan daarop aan.

Hier een aantal tips om flexibiliteit te ontwikkelen:

• Probeer je los te weken van je eigen vertrouwde denkpatronen en werkwijzen. Sluit je niet af voor mogelijke toekomstige veranderingen. Streef naar vernieuwing en kijk naar de positieve kanten van een verandering of ontwikkeling, al zijn deze voor jou niet direct merkbaar. Je zult zien dat je dan veel meer open kunt staan en wijzigingen gemakkelijker accepteert.
• Wees niet te snel overtuigd van je eigen gelijk. Soms houdt een beslissing meer in dan jij op dat moment kunt inschatten. Wees subtiel in het beoordelen van andermans inzichten. Laat je angst voor afwijkende standpunten varen. Ga ook niet meteen protesteren; laat het eerst een nachtje bezinken.
• Zoek niet alleen maar naar de voor- of nadelen die een verandering voor jou persoonlijk opleveren, maar kijk of de belangen van je bedrijf hiermee worden gediend.
• Ga na hoe je in het verleden bent omgegaan met veranderingen of situaties. Was je bereid snel over te stappen op een andere aanpak of was je niet te overreden? Liet je anderen in hun waarde? Hielp je mee met het zoeken naar alternatieve oplossingen?  Bedenk hoe je deze situaties nu zou aanpakken en welke houding je zou aannemen.
• Als je weerstand ervaart uit je omgeving, durf dan afstand te nemen van je eigen mening. Zeg bijvoorbeeld niet aan het einde van een vermoeiende discussie: “Ik vind toch dat we het zo moeten doen”. Vat liever de situatie kort samen: “Als we allebei blijven vasthouden aan onze standpunten, is het lastig om tot een goede oplossing te komen.” Je gesprekpartner hervindt zo weer het zicht op de situatie. Hij kan nu gemakkelijker een compromis sluiten, dan wanneer jij star aan je eigen mening vasthoudt.

Risicobereidheid

Risicobereidheid is het kunnen omgaan met onzekerheid en de bereidheid verlies te nemen. Succesvolle ondernemers zijn actieve risico nemers. Ze nemen kansen pro-actief waar en doen dat met energie, initiatief en bereidheid om de gewenste uitkomst van een kans te realiseren ondanks de risico's die inherent zijn aan de waargenomen kans. Hun doelen zijn meer gericht op het verbeteren van hun leven, dan op het behoud ervan.

Risicobereidheid is een typische karaktereigenschap die moeilijk aan te leren is. Om een risicovolle keuze weloverwogen te maken, kun je gebruik maken van een risicoanalyse. Je bepaalt daarbij je doel, brengt vervolgens risico’s in kaart en stelt welke risico’s de meeste prioriteit hebben. Op leren.nl lees je meer over het maken van een risicoanalyse. Ook vind je hier informatie over risicobeheersing.